Een kind dat niet goed ziet, kan niet goed leren. Een bril is dus geen luxe, maar een basisvoorwaarde om mee te doen. Uit recent onderzoek van Ruth van Nispen (Amsterdam UMC), uitgevoerd in opdracht van VWS samen met de oogzorgsector, blijkt dat de toegankelijkheid van kinderbrillen tekortschiet.
In Nederland hebben naar schatting 634.000 kinderen een bril of hebben die nodig. Tegelijkertijd lopen duizenden kinderen zonder passende correctie rond. Vooral in gezinnen onder of net boven de armoedegrens, zo’n 64.000 kinderen. Meer dan een kwart van deze ouders stelt de aanschaf uit of ziet er zelfs van af. De gevolgen zijn duidelijk: leerachterstanden, onzekerheid en problemen die eenvoudig te voorkomen zijn.
Dat is onacceptabel, hier moeten we iets aan doen. In het rapport wordt voorgesteld om kinderbrillen op te nemen in het basispakket. Dat klinkt sympathiek, want wie kan er tegen gratis brillen voor kinderen zijn? Toch moeten we de vraag stellen: is dit de juiste oplossing? Of kiezen we voor de meest voor de hand liggende reflex?
Als we alle kinderbrillen jaarlijks collectief vergoeden, praten we over een bedrag tussen de 119 en 226 miljoen euro per jaar. Tegelijkertijd moet de zorg miljarden besparen en staan premies en eigen risico al onder druk. Dat geld betalen we samen. En laten we eerlijk zijn: uit het onderzoek blijkt dat bij ongeveer 90% van de kinderen geen betaalprobleem speelt.
De echte nood zit bij gemiddeld 6% van de kinderen die een correctie nodig heeft. Als we ons op die groep richten, gaat het om een budgetimpact van 5 tot 10 miljoen euro per jaar. Nog steeds veel geld, maar wel gericht ingezet. Solidariteit betekent niet dat we alles voor iedereen regelen. Solidariteit betekent dat we helpen waar het echt nodig is.
Als voorzitter van ECOO, de Europese koepelorganisatie voor optometrie en optiek, zie ik dat veel landen worstelen met dezelfde vraag: hoe organiseer je oogzorg toegankelijk én betaalbaar, zonder dat kwaliteit onder druk komt te staan? De WHO pleit dat private oogzorg onderdeel moet zijn van het zorgsysteem, met duidelijke afspraken over deskundigheid en kwaliteit. Daar wringt het helaas in Nederland.
De optiek is nauwelijks gereguleerd. Stel dat de overheid straks grootschalig brillen gaat inkopen zonder heldere kwaliteitseisen, wat gebeurt er dan? Wordt prijs leidend? Krijgen we standaardoplossingen waar maatwerk nodig is?
Een (kinder)bril is geen bulkproduct, maar het is een medisch hulpmiddel dat zorgvuldig moet worden aangemeten. Daarom ligt er nu een kans voor onze sector. Opticiens, orthoptisten en optometristen staan midden in de samenleving. We zien dagelijks wat slecht zicht doet met een kind. Als wij willen dat de overheid met ons samenwerkt, dan moeten wij zelf naar voren stappen. Niet alleen zeggen dat kwaliteit belangrijk is, maar die ook concreet en toetsbaar maken.
We moeten vastleggen wat een goede oogmeting is bij kinderen en volwassenen, welke deskundigheid daarbij hoort en hoe we de kwaliteit van de bril borgen. Als wij als sector geen duidelijke afspraken maken, doet iemand anders het voor ons. En dan wordt prijs al snel belangrijker dan kwaliteit.
Laten we voorkomen dat we veel geld uitgeven aan oplossingen die voor de meeste kinderen niet nodig zijn. En laten we er tegelijkertijd voor zorgen dat geen enkel kind om financiële redenen zonder passende bril rondloopt. Dat vraagt om nuance. Dat vraagt ook om leiderschap vanuit onze eigen sector.
Als we een serieuze partner willen zijn in de publieke oogzorg, moeten we laten zien waar we voor staan. Met duidelijke normen, met toetsbare kwaliteit en met afspraken waar de overheid op kan vertrouwen. Niet afwachten wat er over ons wordt besloten. Maar zelf het initiatief nemen. Uiteindelijk gaat het niet om pakketten of politieke reflexen. Het gaat om dat ene kind dat weer scherp kan zien. En juist daar als sector kunnen wij het verschil maken.
Deze gastcolumn is geschreven door Gabriëlle Janssen, president van de European Council of Optometry and Optics (ECOO), de Europese koepelorganisatie voor optometrie en optiek.
Tags: Gastcolumn, Kinderbrillen
Eyeline is een mix van samen, van jong en ervaren, creatief en zakelijk, van gisteren, vandaag en morgen. Eyeline is een compact team en een team freelancers, met name op het gebied van foto, video en tekst. Samen is met het hele team, met en voor de klant. Verbinding is kracht!
© Copyright Eyeline
